Nostrifikasiya: Azərbaycan attestatı və diplomunun Çexiyada tanınması

Sənəd hazırlığında ən çox vaxt aparan və ən çox sual doğuran addım budur. Sadə dillə: Çexiya universiteti sizin Azərbaycan attestatınızın və ya diplomunuzun onların sistemindəki ekvivalentə uyğun olduğunu görmək istəyir.

Bakalavr üçün: attestatın tanınması

Ali təhsil haqqında qanunun 48-ci maddəsinə görə xarici attestatla bakalavra müraciət edən namizəd onu bu yollardan biri ilə təsdiqləyir:

1. Nostrifikasiya: regional idarə (krajský úřad) tərəfindən ümumi tanınma.
2. Universitetin özünün qiymətləndirməsi: qəbul prosesi daxilində, yalnız həmin qəbul üçün etibarlı.
3. Beynəlxalq Bakalavr (IB) və ya Avropa Bakalavr diplomu, yaxud müqavilə ilə avtomatik ekvivalentlik.

Çexiya ilə Azərbaycan arasında diplomların avtomatik tanınması haqqında müqavilə tapmadım, ona görə də praktikada ilk iki yoldan birini seçməli olursunuz.

Regional idarədə nostrifikasiya

• Kim qərar verir: Çexiyada yaşayış və ya qalma yerinizə görə regional idarənin təhsil şöbəsi. Yaşayış yeri yoxdursa, ərizəni qəbul edən idarə. Şikayətə Təhsil Nazirliyi baxır.
• Rüsum: 3 000 kron (Təhsil Nazirliyinin cari məlumatı; bəzi köhnə universitet səhifələrində hələ 1 000 kron yazılıb).
• Müddət: tam ərizədən və ya nostrifikasiya imtahanından sonra 30 gün, mürəkkəb hallarda daha 30 gün. Masaryk Pedaqogika fakültəsi praktikada bunun aylarla çəkə biləcəyini xəbərdar edir.

Lazım olan sənədlər:

• attestatın əsli və ya rəsmi təsdiqli surəti;
• təhsilin məzmunu və həcmi haqqında sənəd (fənlər və saatlar);
• məktəbin öz ölkəsində tanındığını göstərən sənəd, əgər attestatda yazılmayıbsa;
• Çexiyanın rəsmi ekspert və tərcüməçilər siyahısındakı tərcüməçi tərəfindən çex dilinə rəsmi tərcümə;
• imza və möhürlərin təsdiqi (apostil);
• Çexiyada yaşayış yerini təsdiq edən sənəd;
• nümayəndə vasitəsilə müraciət edirsinizsə, etibarnamə;
• rüsumun ödənişi haqqında qəbz.

Diqqət: siyahıda Çexiyada yaşayış yerini təsdiq edən sənəd də var. Hələ Azərbaycanda yaşayan namizəd üçün bu çətin ola bilər, ona görə qəbul mərhələsində çox vaxt universitetin öz yoxlaması daha praktik olur. Öz vəziyyətinizi fakültə ilə dəqiqləşdirin.

Universitetin öz yoxlaması

Bir çox fakültə qəbul prosesində attestatı özü qiymətləndirir. Məsələn, Masaryk Fəlsəfə fakültəsi bunun üçün 800 kron alır; son tarix bakalavr üçün 15 iyun. ČVUT-da daxili nostrifikasiya rektorluq vasitəsilə aparılır. Bu yol çox vaxt daha sürətli və ucuzdur, amma tanınma yalnız həmin qəbul üçün keçərlidir.

Magistr üçün: bakalavr diplomunun tanınması

Struktur eynidir: diplom ya ümumi qaydada tanınır (dövlət universitetləri və ya Təhsil Nazirliyi tərəfindən; Masaryk bunun üçün 3 000 kron göstərir), ya da fakültə qəbul prosesində onu yoxlayır (Masaryk Fəlsəfə fakültəsi: 800 kron, son tarix 15 iyul).

Apostil və tərcümə

• Apostil: Azərbaycan Haaqa Apostil Konvensiyasına 2005-ci ildən, Çexiya 1999-cu ildən üzvdür. Ona görə Azərbaycan sənədləri konsulluq leqallaşdırması əvəzinə apostil ilə təsdiqlənir.
• Tərcümə: çex və ya slovak dilində olmayan sənədlər əsli ilə birlikdə rəsmi çex tərcüməsi ilə təqdim olunur. Nostrifikasiya üçün tərcüməçi Çexiyanın rəsmi siyahısında olmalıdır.
• Sənədin yaşı: viza və yaşayış icazəsi üçün təqdim olunan rəsmi sənədlər ümumiyyətlə 180 gündən köhnə olmamalıdır (səyahət sənədləri və vətəndaşlıq vəziyyəti aktları istisnadır). Apostil və tərcüməni bunu nəzərə alaraq planlaşdırın.

Mənim tövsiyəm

• Fakültənin hansı yolu qəbul etdiyini müraciətdən əvvəl soruşun: bəzən universitetin öz yoxlaması kifayətdir və siz həm vaxt, həm pul qənaət edirsiniz.
• Apostili və tərcüməni gecikdirməyin: zəncirin ən yavaş halqası budur.
• Bütün sənədlərin skan nüsxələrini bir yerdə saxlayın, vizaya da lazım olacaq.